कृष्णा ओमप्रकाश शर्मा - Chris Sharma

आपल्यासारख्या राकट कणखर दगडांच्या देशातल्या लोकांसाठी डोंगर, पर्वत, कडे-कपाऱ्या खरंतर काही नवीन नाहीत. सह्याद्रीत पदभ्रमण(Trekking) करणे, गडकिल्ल्यांच्या वाऱ्या करणे हे तर आपल्याकडचे आवडते छंद. हरीश कपाडिया, आनंद पाळंदे, निनाद बेडेकर यांनी अनेक पुस्तके लिहून त्यात मोलाची भर घातली आहे. डोंगरयात्रा, साद सह्याद्रीची - भटकंती किल्ल्यांची, आव्हान ही पुस्तके केवळ अप्रतीम. ट्रेकर्ससाठी भगवद् गीताच या. पदभ्रमणाबरोबरच प्राणी/पक्षी निरीक्षण, निसर्ग निरीक्षण व संवर्धन, छायाचित्रण वगैरे उपछंद ही बऱ्यापैकी प्रसिद्ध आहेत. पण त्यामानाने कातळारोहण किंवा प्रस्तरारोहण(Rock Climbing) हा तसा दुर्लक्षित छंद. बोल्डरींग(Bouldering) यासाठी तर मराठी प्रतिशब्द अजून तयार व्हायचा असावा.

युरोप व अमेरिकेत मात्र हा धाडसी छंद फक्त छंद आहे असं नाही तर त्याला क्रिडाप्रकार म्हणूनही मान्यता आहे. अमेरीकेतील या खेळाचा सम्राट आहे "कृष्णा शर्मा".

पुर्ण नाव - "कृष्णा ओमप्रकाश शर्मा". नाव जरी भारतीय किंवा देसी असलं तरी हा माणूस भारतीय नाही. कॅलिफोर्नियामध्ये सॅन्ताक्रुज या ठिकाणी २३ एप्रिल १९८१ साली धर्मांतरीत हिंदू (हिप्पी?) आई-वडीलांच्या पोटी याचा जन्म झाला. आई गिता जॉन व वडील बॉब शर्मा हे बाबा हरिदास यांचे शिष्य. कृष्णाला त्याचे नाव बाबा हरिदास यांनीच दिले. नंतर त्याचे क्रिस झाले.

कातळारोहण व बोल्डरींग हे जात्याच अवघड क्रिडाप्रकार आहेत. कातळारोहणामध्ये कडा चढत असताना निसर्ग दयामाया दाखवत नाही, खोबणीतला हात किंवा पाय सुटला तर प्राणाशीच गाठ. (त्यामुळे जर हात पाय सुटला तर दरीत पडून मृत्यू ओढवू नये म्हणून फक्त आधारासाठी दोराचा वापर करतात.) अशा या खेळातले क्रिसने नैपुण्य पाहून थक्क व्हायला होतं. इतरांसाठी जे अप्राप्य ते हा माणूस अगदी सहज करून दाखवतो. त्याचे आरोहण पहाताना ते इतकं अवघड असेल असं वाटतंच नाही, पण ज्यांनी कोणी थोडंफार कातळारोहण केलंय त्यांना क्रिस जे करतो ते किती अवघड आहे याची कल्पना येईल. अंगी काहीतरी दैवी गुण असल्याशिवाय असं करणे अशक्यच आहे. एखाद्या बॅलेडान्सर सारख्या त्याच्या हालचाली असतात. त्याच्या हातात, बोटांत असणाऱ्या कमालीच्या ताकदीच्या व लवचिकपणाच्या जोरावर त्याने अवघडात अवघड केवळ स्वप्नवत अशा वाटांनी प्रस्तरारोहण केले आहे.

२००१ मध्ये क्रिसने रियलायझेशन या मार्गाने चढाई करून खळबळ उडवून दिली होती. 'Realization' हा मार्ग जाणकारांच्या मते 5.15a या श्रेणीचा आहे. अर्थात यातही वेगवेगळे प्रवाद, मते आहेतच. मानवी आरोहणाची परमोच्च मर्यादा म्हणजे ही शेवटची श्रेणी. मुळात एखाद्या प्रस्तराचा अवघडपणा मोजणे ही काही फुटपट्टी लावून अंतर मोजण्याइतकी सोपी गोष्ट नाही. क्रिस स्वत: या श्रेणी ठरविण्याच्या नादी लागत नाही. तो त्याचे काम करून मोकळा होतो. तो जे करतो ते मात्र अचाट, अतर्क्य असते. या व्हिडीओमधील 'रिअलायझेशन' पहा.



क्रिस त्याच्या यशाचे श्रेय त्याच्या ध्यानधारणेला व त्यामधून मिळालेल्या मानसिक ताकदीला देतो. त्याच्या मते एखादे प्रस्तरारोहण हे फक्त शारीरीक ताकदीवर अवलंबून नसते, त्यासाठी मानसिक ताकदीचीही तितकीच किंवा जास्तच गरज असते. रियलायझेशन बाबत तो म्हणतो की मी मनाने खंबीर असल्यानेच हे करू शकलो, त्यामानाने शरीराची ताकद फार नाही लागली!!!. अशा वेळेला मन शांत ठेवणे गरजेचे असते, सततच्या अपयशाने खचून न जाता, निराश न होता, एकदा नाही जमलं तर दुसऱ्यांदा नाहीतर तिसऱ्यांदा, चौथ्यांदा. . . . . पण प्रयत्न सोडायचे नाहीत, मनाची ताकदच तुम्हाला त्यातून पुढे घेऊन जाते. विजिगिषु वृत्ती म्हणजे हीच. क्रिस त्याचे मुर्तिमंत उदाहरण.

प्रस्तरारोहणाचा दुसरा प्रकार म्हणजे बोल्डरींग. यात १५-२० फुटांपर्यंतच्या मोठमोठ्या धोंड्यांवर चढाई करायची असते. यात जरी मरणाचा धोका नसला किंवा कमी असला तरी यात मुक्त चढाई करायला जास्त वाव असतो. यातही क्रिसचे कौशल्य वादातीत अफाट आहे. संपुर्ण शरीराचे वजन हाताच्या बोटांच्या टोकावर तोलून केलेल्या ह्या चढाया पहा.

chris sharma climbing witness the fitness

तुतारी

परवा आपण ऑस्ट्रेलियाविरुद्ध ट्वेंटी-ट्वेंटी चा सामना जिंकलो. तो ही मुंबईत, महाराष्ट्राच्या खुद्द राजधानीत, क्रिकेटच्या पंढरीत. मग सुरू झाला जल्लोष. सगळीकडे उत्साहाला उधाण, क्रिकेटपटूंचं कौतुक वगैरे. पण या सगळ्यात महाराष्ट्र टाइम्स मध्ये आलेली एक बातमी कदाचित आपल्या नजरेतून निसटली.

डीजेच्या गोंगाटात दबला तुतारीचा आवाज

आणि खरोखर त्या आनंदातही वाईट वाटलं. चिडचिड झाली. तुतारीच्या अनास्थेबद्दल आणि तुतारी वादकाला मिळालेल्या वागणुकीबद्दल. वीरश्री चेतवणारा तुतारीचा तो आवाज मनात घुमला. वानखेडेवर हजारो लोकांच्या समोर आपल्या देशासाठी, क्रिकेट टीम साठी तुतारी वाजवण्याआधी त्या तुतारीवादकाचे मन अभिमानाने भरून आले असेल. सारी शक्ती पणाला लावून, जिवाच्या आर्ततेने फुंकून त्याने तुतारी वाजवली आणि कोणाला त्याचं ना कौतुक ना अप्रुप.

माझ्या महाराष्ट्राचीच सध्या अशी अवस्था आहे का? आमचा दगडधोंड्यांचा महाराष्ट्र, आमची रांगडी मराठमोळी संस्कृती, आमच्या लोककला, आमचे महाराज, आमचे गड, किल्ले सगळंच विस्मृतीत जातंय का? आमचा पारंपारीक वारसा पुढे पोचवू न शकण्याइतकी आमची पिढी करंटी निघू नये. वाढवता नाही आलं तर कमीतकमी आम्ही जुनं जपलं तरी पाहिजेच.

आम्ही हिंदू

माझे अवघे मी पण हिंदू
आयुष्याचा कणकण हिंदू,
ह्रदयामधले स्पंदन हिंदू
तन-मन हिंदू, जीवन हिंदू !

दरीदरीतिल वारे हिंदू
आकाशातिल तारे हिंदू,
इथली जमीन, माती हिंदू
सागर, सरिता गाती हिंदू !

धगधगणारी मशाल हिंदू
आकाशाहुन विशाल हिंदू,
सागरापरी अफाट हिंदू
हिमालयाहुन विराट हिंदू !

तलवारीचे पाते हिंदू
माणुसकीचे नाते हिंदू,
अन्यायावर प्रहार हिंदू
मानवतेचा विचार हिंदू !

महिला, बालक, जवान हिंदू
खेड्यामधला किसान हिंदू,
शहरांमधुनी फिरतो हिंदू
नसानसांतुन झरतो हिंदू !

प्रत्येकाची भाषा हिंदू
जात, धर्म अभिलाषा हिंदू
तुकाराम अन कबीर हिंदू
हरेक मस्जिद, मंदिर हिंदू !

इथला हरेक मानव हिंदू
अवघी जनता अभिनव हिंदू,
झंझावाती वादळ हिंदू
हिंदू हिंदू केवळ हिंदू !

शंभर कोटी ह्रदये हिंदू,
हजार कोटी स्वप्ने हिंदू,
असंख्य, अगणित ज्वलंत हिंदू
अखंड भारत, अनंत हिंदू !!!

कवी/कवयित्री : अज्ञात

आजच्या इ-सकाळची 'गं'मत चाचणी!

मोब्लॉबिंग हा एसएमएसला पर्याय ठरेल, असे वाटते का?

१. हो
२. नाही
३. माहित नाही

मुळात महाजालावर ब्लॉग लिहिणे आणि एस्एम्एस् करणे या दोन गोष्टींचा एकमेकांशी काय संबंध आहे?

या दोन्ही कल्पना पुर्णपणे वेगळ्या आहेत. दोन्ही गोष्टींचे मुलभूत उद्देश वेगळे आहेत. एस्एम्एस् केला जातो आपला निरोप फक्त इच्छित व्यक्तीपर्यंत तत्काळ पोचवण्यासाठी तर जालनिशी लिहिली जाते आपले विचार सर्वांपर्यंत कायमस्वरुपी पोचवण्यासाठी किंवा नोंद ठेवण्यासाठी. एस्एम्एस् चे आयुष्य मर्यादित असते. सर्वसाधारणपणे दुसऱ्या व्यक्तीला निरोप मिळाला कि एस्एम्एस् चे अस्तित्व संपुष्टात येते. तर आपले जालनिशीवरचे लेख नेहमीच उपलब्ध रहावेत अशी लिहिणाऱ्याची इच्छा असते.

इलेक्ट्रॉनिक्स, संगणक आणि माहिती तंत्रज्ञान क्षेत्रात होणाऱ्या प्रगतीमुळे एखादे उपकरण दुसऱ्याला जोडणे, एका उपकरणाकडून माहिती घेऊन दुसऱ्याला देणे तितकेसे अवघड राहिलेले नाही. जालनिशी तुम्ही संगणकाचा दृश्यफलक व कळफलक वापरुन लिहा किंवा मोबाईलचा दृश्यफलक व कळफलक वापरुन लिहा, अर्थ एकच. एखादी गोष्ट करण्यासाठी मार्ग कुठलाही वापरा, हवा तो परिणाम साध्य झाला म्हणजे झाले.

मोबाईल वरुन एस्एम्एस् करणे किंवा संगणकाचा वापर करुन याहू किंवा तत्सम मेसेंजर वरुन एस्एम्एस् करणे यातही तसाच काहीही फरक नाही. मार्ग दोन परिणाम एक.

सकाळच्या कोणा नव/उप/कार्यकारी/सहसंपादकाला हि कल्पना सुचली ते मुख्यसंपादकच जाणोत. आश्चर्याची गोष्ट अशी की इ-सकाळच्या वाचक वर्गापैकी ४०% पेक्षा जास्त वाचकांना मोब्लॉगिंग हा एस्एम्एस् ला पर्याय वाटतो!!!




तुम्हाला काय वाटतं?

लिनक्स व मराठी - Marathi on Linux

'विंडोज' या प्रणालीवर बराहा लोकप्रिय आहे. बराहा IME बद्दल अधिक माहिती इथे मिळेल. विंडोजवर बराहा वापरुन मराठीत(देवनागरीत) कसे लिहावे याबद्दल बरीच माहिती उपलब्ध आहे. गुगल या शोधयंत्राचा वापर केल्यास अजून माहिती मिळू शकेल.

लिनक्स या नितांतसुंदर मुक्तस्रोत प्रणालीवर मराठीचा वापर कसा करावा याबद्दल मात्र फार माहिती उपलब्ध नाही. लिनक्सवर मराठी वापरणे विंडोजपेक्षा जास्त सोपे आहे. तसेच लिनक्सवर मराठीचा वापर फार पुर्वीपासून सुरु आहे.

लिनक्सवर देवनागरीचा वापर करण्यासाठी 'स्किम' - SCIM : Smart Common Input Method हि आज्ञावली वापरली जाते. SCIM मध्ये मराठी लिहिण्यासाठी 'inscript', 'itrans' व 'phonetic' असे तीन पर्याय उपलब्ध आहेत. या सर्व पद्धती वापरून 'युनिकोड' प्रकारचे लेखन करता येते.

SCIM चे बराहाशी साधर्म्य आहे. (खरेतर बराहाचे SCIM शी साधर्म्य आहे.) बराहामध्ये itrans ही पद्धत वापरली जात असल्याने बराहा वापरणाऱ्यांना SCIM itrans वापरणे फारच सोपे आहे.

SCIM आपण http://www.scim-im.org/downloads येथून डाऊनलोड करू शकता. लिनक्सवर इंस्टॉल करण्याच्या पद्धतीप्रमाणे make, make install करुन इंस्टॉलेशन करावे.

श्री. अविनाश चोपडे यांनी itrans हि पद्धत २००१ च्या आसपास विकसित केली. संगणकावर भारतीय भाषांचे स्वतंत्र अस्तित्व निर्माण करण्यासाठी काम करणारे अविनाश कौतुकास पात्र आहेत. आज आपण संगणकावर मराठी वापरू शकतो याचे फार मोठे श्रेय त्यांना जाते. संगणकावर भारतीय भाषा वापरणारे आपण सर्वजण त्यांचे ॠणी आहोत.

अधिक माहितीसाठी:
http://en.wikipedia.org/wiki/ITRANS
http://en.wikipedia.org/wiki/SCIM
http://www.aczoom.com/itrans/
http://www.scim-im.org/


----------------------------------


SCIM itrans वापरण्यासाठी तक्ते खालीलप्रमाणे.

बाराखडी

अ	आ	इ	ई	उ	ऊ	ए	ऐ	ओ	औ	अं	अः
a	aa/A	i	ii/I	u	uu/U	e	ai	o	au	aM	aH
क	का	कि	की	कु	कू	के	कै	को	कौ	कं	कः
ka	kaa	ki	kii	ku	kuu	ke	kai	ko	kau	kaM	kaH

वर्णमाला

क	ख	ग	घ	ङ
ka	kha	ga	gha	~Na
च	छ	ज	झ	ञ
cha	chha	ja	jha	~na
ट	ठ	ड	ढ	ण
Ta	Tha	Da	Dha	Na
त	थ	द	ध	न
ta	tha	da	dha	na
प	फ	ब	भ	म
pa	pha	ba	bha	ma
य	र	ल	व	श
ya	ra	la	va	sha

ष	स	ह	ळ	क्ष	ज्ञ
Sha	sa	ha	La	xa/kSha	j~na

एक चिन्हीय जोडाक्षरांची उदाहरणे

द्य	द्द	त्र	श्र	ऋ	ॠ	ऌ	ॐ
dya	dda	tra	shra	R^i	R^I	L^i	OM/AUM

अनुस्वार	ं	.n/M
चंद्रबिंदु	ँ	.N
अर्धचंद्र	ॅ	.c
विसर्ग	ः	H
दंड	।	..
अर्धा र्		rh
अवग्रह	ऽ	.a

आकडे

१	२	३	४	५	६	७	८	९	०
1	2	3	4	5	6	7	8	9	0

काही लक्षात ठेवण्याच्या गोष्टी:

वार्ता --------------> vaartaa
वाऱ्यावर ------------> vaarhyaavara
बॅट ---------------> b.cTa

लकी

कर्वे रोड, लकडीपुलावरुन डेक्कनवर जाण्यासाठी गरवारेंचा पिटुकला उड्डाणपूल पार केला की जेमतेम पन्नास पावलं गेल्यावर लागतं 'लकी'. जागा अशी की एका बाजूला हाँगकाँग लेन, दुसऱ्या बाजूला चँपिअन स्पोर्टस्. मागच्या बाजूला डेक्कन टॉकिज. हे इराण्याचं होटेल आपलं आवडीचं ठिकाण.

प्रशस्त दरवाजा. त्यावरच्या छज्जावर लाल अक्षरात ' L U C K Y' लिहिलेलं. आत गेलं की समोरच देव आनंदचं मोठ्ठं पोस्टर. बऱ्याच वर्षांपुर्वींच्या ह्या जुन्या पोस्टरने लकीचं देव आनंदशी असणारं नातं टिकवलेलं. काऊंटरही बहुधा त्याच काळातलं असावं. सततच्या वापराने आपोआप पॉलिश झालेल्या जुन्या लाकडाचं. त्यावर एक जाड काच - तीही त्याच काळातली, वरच्या असंख्य चऱ्यांमुळे थोडी धुसर झालेली. त्या काचेखाली अजून काही फोटो. काऊंटरच्या मागची कपाटेही जुनीच. उजव्या बाजूला 'पेशल' भाग आणि डाविकडे फुंक्यांसाठी धुम्रकांडीमुभा क्षेत्र. सगळा सेटअप कसा एकदम कंफर्टेबल करणारा.

हा काही तसा आमचा 'कट्टा' नव्हता पण बऱ्याच वेळा काही काम नसलं की साग्याला फोन लावायचा आणि इथं जाऊन बसायचं. आवडते पदार्थ बन-मस्का आणि इराणी चहा. गप्पा आणि बन-मस्का हाणायला वेळेचं बंधन नाही. चहाबरोबर कधी सामोसाही मागवायचा. बसल्या बसल्या मानस, जहाग्याला फोन लावायचे. तेही मग असतील तिथून दुचाक्या(हिला आम्ही पुण्यात 'गाडी' म्हणतो) हाकत येणार. मग अजून थोडी बकवास करायची. नाटकांचे, चित्रपटांचे, ट्रेकचे प्लॅन करायचे. भविष्याचं प्लॅनिंग करायचं. चर्चा करायच्या, वाद घालायचे. बरंच काही!

रात्रीचा नौ से बारा वाला चित्रपट संपला की आमची गाडी हटकून लकीकडे वळायची. इतक्या रात्री काय करायचं असा प्रश्न नसायचाच. घरी जायच्या आधी एकदा लकीचा चहा घेतला पाहिजेच. नंतर नंतर कधी ई-स्केअरला साडेअकराच्या शो ला गेलो तरी रात्री दिडवाजता भूक लागली की जायचो लकीलाच. रात्री बारानंतर आमच्या सारख्या गिऱ्हाईकांसाठी वेगळा प्रवेशमार्ग असायचा. लकीच्या बाजुच्या जिन्याने वर चढून पहिल्या मजल्यावरुन खाली लकीत उतरायचं. बाहेरचा दरवाजा बंद असला तरी आत आमच्यासाठी लकी चालूच असायचं.

मागच्या वर्षी हे लकी बंद झालं. डेक्कन टॉकिज आणि लकी दोन्ही जमिनदोस्त करुन त्या जागी मॉल बनवण्याचा घाट घातलाय असं ऎकलं. साठच्या दशकापासून अगदी आत्तापर्यंतच्या तरूण पिढीची हक्काची जागा गेली. कित्येक मराठी लेखकांचे, नाटककारांचे, हौशी कलाकारांचे, राजकिय कार्यकर्त्यांचे, महाविद्यालयीन विद्यार्थांचे ऋणानुबंध लकीशी जुळले असतील. आता फक्त आठवणी राहिल्या. विकासासाठी आपल्या भुतकाळाचा दिलेला हा अजुन एक बळी. पुण्यात गेल्यावर आता लकी दिसणार नाही. खंत वाटते की आठवण म्हणून ह्या लकीचा एक फोटोही कधी काढून ठेवला नाही.

माझी चॅट फ्रेंड

मी तिला ओळखत नाही. तीही मला नाही. असंच भेटलो योगायोगाने. तिला मेल केली होती कामानिमित्त, पण तिने रिप्लाय दिला नाही. मग रागावून निर्वाणीचे मेल टाकलं, नकोच रिप्लाय करू म्हणून. आणि आश्चर्य, तिचा रिप्लाय आला. वा.

नावाने टिपीकल कोकणस्थ. नावंच किती सुंदर.

तिने रिप्लाय तर दिलाच पण मला मेसेंजर मध्ये ऍड हि केलं. असंच एकदा लॉगइन केलं तर तिचाच मेसेज आला. "हाय". मी हि म्हटलं "हाय". "कसा आहेस?" "मजेत". "आणि तू?"

आमच्या मैत्रीची सुरुवात झाली ती अशी.

या मुलीबद्दल तिचा आयडी सोडून काहीच माहित नाही. ना तिला कधी भेटलोय ना कधी पाहिलंय. नावावरून सुंदर असेल असं नक्की म्हणू शकतो, पण कुठलाही चेहरा डोळ्यांपुढे येत नाही. आमची मैत्री तशी फार जुनी नाही. परिपक्व तर नाहीच नाही. पण तरीही या छोट्याश्या भेटींमध्ये काही गोष्टी जाणवल्या.

हि मुलगी म्हणजे आश्चर्य आहे. तिचे लिहिणे खूप सुंदर. वागायला अगदी थेट ब्राम्हणी. हुशार देखील. पुण्यातली 'पेठी' हुशारी आणि अर्थातच लौकिकार्थाने गणली जाणारी अभ्यासू हुशारी, दोन्ही. दुसयाला आनंद देणारे तिचे स्निग्ध वागणे. खळाळता उत्साह. खरीखुरी निरागसता. निर्व्याज हसू. लोभस, लाघवी व्यक्तिमत्व. अगदी जवळच्या मैत्रीणीसारखे सगळे शेअर करणे. मोकळेपणाने प्रतिक्रिया व्यक्त करणे. चेहयावरचे भाव दाखवणाया स्माईली टाकणे. सगळंच किती मुग्ध. दुसयासाठी असणारी कळकळ, माणसे जोडण्याची प्रवृत्ती, सगळंच वेगळं.

माझी हि मैत्रीण मला संदिप खरेच्या 'मैत्रीण' कवितेची आठवण करून देते. कोणी सांगावे, त्याचीही ती मैत्रीण कदाचीत अशीच असेल!

चॅट फ्रेंड या संकल्पनेला तसा फारसा अर्थ नाही. ती मला तशी जाणवली याचे कारण तिचे मराठीत लिहिणे असेल किंवा सरळ मेसेंजर ह्या गोष्टीच्या लिमिटेशन्स असतील. तिच्यासारख्या असणारया/वागणारया मुली अनेकही असू असतील. काहीही असो, ती मला जाणवली ती अशी.

या मुलीसाठी एकच मागणे. ती अशीच आनंदी राहो. माझ्या मैत्रीणे, कदाचीत आपण कधीच भेटणार नाही. किती दिवस आपली मैत्री राहील हे ही सांगता येणार नाही. पण माझी पहिली चॅट फ्रेंड म्हणून मला तुझी आठवण कायम राहील. कधीकधी वाटतं आपले रस्ते एकमेकांना छेदून जाऊच नयेत. या छोट्याश्या जगात आपण कायमच एकमेकांपासून दुर रहावे. आहेस तिथे सुखी रहा. इथुनच तुला शुभेच्छा! आयुष्यभरासाठी!!

मी कोण? कोणी नाही.
आणि ती? ती तर पुर्णपणे अज्ञात.